هشدار کارشناس: آب بطری اون‌قدری که فکر می‌کنی پاک و خالص نیست

بی‌اعتمادی روزافزون به آب لوله‌کشی باعث شده که آب بطری (همون آب معدنی‌های خودمون) به یه بخش جدایی‌ناپذیر از زندگی مردم تبدیل بشه، حتی توی کشورهایی که آب شهری‌شون خیلی دقیق تست می‌شه. بازاریابی به ما القا کرده که آب بطری پاک‌تر، سالم‌تر و راحت‌تره، اما شواهد علمی چیز دیگه‌ای می‌گن.

این باور که آب بطری خیلی خالصه، ریشه اصلی جذابیت اونه، اما تحقیقات نشون می‌دن این محصول هم ریسک‌های خاص خودش رو برای سلامتی و محیط زیست داره. یه تحقیق توی سال ۲۰۲۵ نشون داد که آب بطری ممکنه اون‌قدرها که مردم فکر می‌کنن امن نباشه. تست‌هایی که روی گالن‌های قابل شارژ و بطری‌های پلاستیکی انجام شد، سطح بالایی از آلودگی باکتریایی رو نشون داد.

این یافته‌ها به مجموعه‌ای از تحقیقات اضافه می‌شه که می‌گن توی خیلی از جاها، آب لوله‌کشی نه تنها امنه، بلکه قوانین سفت‌وسخت‌تری براش وجود داره و نظارت روش خیلی دقیق‌تر از آب‌های بطریه. توی اکثر کشورهای پیشرفته، آب شهری هر روز از نظر باکتری، فلزات سنگین و آفت‌کش‌ها چک می‌شه.

در مقابل، با آب بطری مثل یه محصول غذایی بسته‌بندی شده برخورد می‌شه. یعنی دفعات تست شدنش کمتره و تولیدکننده‌ها هم مجبور نیستن اطلاعات دقیق کیفیت رو منتشر کنن.

تحقیقات نشان داده که توی آب‌های بطری آلودگی‌هایی مثل میکروپلاستیک، باقی‌مانده مواد شیمیایی و باکتری وجود داره. یه مطالعه توی سال ۲۰۲۴ توی بعضی محصولات، ده‌ها هزار ذره پلاستیک در هر لیتر پیدا کرد. تحقیقات دیگه هم می‌گن غلظت میکروپلاستیک توی آب بطری خیلی بیشتر از آب لوله‌کشیه که می‌تونه باعث التهاب، اختلال هورمونی و جمع شدن این ذرات توی اندام‌های بدن بشه.

بطری‌های پلاستیکی همچنین می‌تونن مواد شیمیایی مثل آنتیموان، فتالات‌ها و بیسفنول‌ها رو به داخل آب آزاد کنن. این اتفاق مخصوصاً وقتی می‌افته که بطری‌ها توی محیط‌های گرم مثل ماشین، ماشین‌های حمل‌ونقل یا جلوی نور مستقیم خورشید بمونن. دانشمندها نگرانن چون این مواد می‌تونن سیستم هورمونی بدن رو به هم بریزن. قرار گرفتن زیاد در معرض این مواد با مشکلاتی توی باروری، متابولیسم و رشد مرتبطه، هرچند سطحشون توی آب بطری معمولاً کمه و ریسک‌های بلندمدتش هنوز کاملاً مشخص نیست.

یه نکته دیگه اینه که آب بطری استریل نیست. وقتی درش باز می‌شه، میکروب‌ها می‌تونن سریع توش رشد کنن. یه بطری نیم‌خورده که توی ماشین گرم رها شده، محیط ایده‌آلی برای رشد میکروب‌هاست. حتی استفاده دوباره از بطری‌های یک‌بارمصرف باعث می‌شه باکتری‌های بزاق دهان وارد آب بشن.

آب لوله‌کشی معمولاً املاح مفیدی داره که توی تحقیقات سلامت عمومی هم تایید شده. مثلاً توی بعضی کشورها به آب فلوراید می‌زنن تا جلوی پوسیدگی دندان رو بگیرن. اما املاح آب‌های بطری خیلی متفاوته و مطالعات نشون می‌ده بچه‌هایی که بیشتر آب بطری می‌خورن، آمار پوسیدگی دندانشون بالاتره.

بطری شما چقدر با محیط زیست سازگاره؟
مصرف زیاد آب بطری به زمین هم آسیب می‌زنه. مصرف جهانی اون‌قدر بالاست که هر دقیقه حدود یک میلیون بطری پلاستیکی خریداری می‌شه. تولید یک لیتر آب بطری تا دو هزار برابر بیشتر از تولید یک لیتر آب شهری انرژی مصرف می‌کنه. ردپای کربن اون هم خیلی بالاست، چون باید هزینه‌های بسته‌بندی، حمل‌ونقل و خنک‌سازی رو هم بهش اضافه کرد.

من و تیمم برای پیدا کردن یه جایگزین، داریم روی پروژه‌ای به اسم Solar2Water کار می‌کنیم؛ یه دستگاه خورشیدی و قابل حمل که می‌تونه مستقیم از رطوبت هوا، آب آشامیدنی پاک تولید کنه. این سیستم نیاز به لوله‌کشی طولانی یا تصفیه‌خانه‌های بزرگ رو از بین می‌بره و وابستگی به پلاستیک‌های یک‌بارمصرف رو کم می‌کنه.

در نهایت، آب بطری برای مواقع اضطراری یا جاهایی که آب لوله‌کشی واقعاً ناامنه، ضروریه. اما توی اکثر جاهای دنیا، این آب نه سالم‌تره و نه تمیزتر از آب شیر. با توجه به تغییرات اقلیمی و آلودگی‌ها، فهمیدن تفاوت واقعی بین این دو نوع آب، الان از هر وقت دیگه‌ای مهم‌تره.

لينک منبع